Sake Nhật Bản – Hành trình lịch sử và nét đẹp văn hóa truyền thống

Sake Nhật Bản là một trong những thức uống truyền thống gắn bó lâu đời với đời sống, văn hóa và tín ngưỡng của người Nhật. Trên thế giới, khi nhắc đến “Sake”, người ta thường dùng từ này để chỉ loại rượu truyền thống của Nhật Bản được làm từ gạo thông qua quá trình lên men, trong khi tại Nhật Bản, cách gọi chính xác hơn cho loại rượu này là Nihonshu (日本酒) – nghĩa là “rượu Nhật”.

Thực tế, trong tiếng Nhật, sake (酒) có nghĩa rộng là “rượu” nói chung, có thể dùng để chỉ nhiều loại đồ uống có cồn khác nhau. Vì vậy, khi người Nhật nói “sake”, ngữ cảnh sẽ quyết định họ đang đề cập đến loại rượu nào.

Đối với người nước ngoài, “Sake” thường được hiểu là Nihonshu nguyên chất. Trong khi đó, tại Nhật Bản còn có nhiều loại đồ uống từ Nihonshu được pha thêm nguyên liệu hoặc ngâm cùng các loại thực vật, trái cây…

Sake cũng đặc biệt ở cách thưởng thức. Tùy từng dòng rượu, mùa và sở thích, Sake có thể được uống lạnh, ở nhiệt độ phòng, ấm hoặc nóng. Đặc biệt vào mùa đông, Sake nóng là một cách thưởng thức phổ biến trong văn hóa Nhật Bản.

Nguồn gốc lịch sử của Sake Nhật Bản

Cho đến nay, nguồn gốc chính xác của Sake vẫn chưa thể xác định một cách chắc chắn. Có nhiều giả thuyết khác nhau về thời điểm và nơi khởi nguồn của kỹ thuật làm rượu từ gạo tại Nhật Bản.

Một trong những giả thuyết được nhắc đến cho rằng phương pháp làm rượu đã được truyền từ khu vực lưu vực sông Dương Tử đến Nhật Bản cùng với sự phổ biến của kỹ thuật canh tác lúa nước. Theo giả thuyết này, việc người Nhật bắt đầu trồng lúa ổn định đã tạo điều kiện để gạo được sử dụng cho những mục đích khác ngoài lương thực, trong đó có việc làm rượu.

Tuy nhiên, có rất nhiều giả thuyết về nguồn gốc Sake nhưng không có giả thuyết nào được xác nhận hoàn toàn là cội nguồn lịch sử của loại rượu này.

Những ghi chép cổ về rượu tại Nhật Bản

Một trong những tài liệu sớm nhất đề cập đến việc người Nhật sử dụng rượu là Đông Di Truyện, một tài liệu của Trung Quốc được viết vào thời Tam Quốc. Tài liệu mô tả người Oa – cách gọi người Nhật thời đó – có phong tục uống rượu, sau đó ca hát và nhảy múa. Tuy nhiên, tài liệu không cho biết loại rượu này được làm từ nguyên liệu gì cũng như phương pháp sản xuất ra sao.

Những ghi chép cụ thể hơn về rượu làm từ gạo xuất hiện trong các tài liệu của Nhật Bản.

Trong “Ghi chép về Phong thổ xứ Oosumi” (khoảng năm 713 hoặc muộn hơn), có nhắc đến một loại rượu gọi là Kuchikami no Sake. Theo ghi chép, người dân sử dụng gạo và nước, để hỗn hợp lên men trong một thời gian ngắn cho đến khi xuất hiện mùi rượu rồi đem uống.

Đến khoảng năm 716, “Ghi chép về Phong thổ xứ Harima” cũng đề cập đến một phương pháp làm rượu gọi là Kabi, có nhiều điểm tương đồng với phương pháp sản xuất Sake về sau.

Các kỹ thuật làm Sake tiếp tục được phát triển qua nhiều thế kỷ. Đặc biệt trong thời kỳ Heian, kỹ thuật nấu rượu được thể hiện rõ qua Sōboshu, loại rượu được sản xuất tại các ngôi chùa. Trong đó, Hadaisen được xem là một trong những loại seishu nổi tiếng thời kỳ này và thường được nhắc đến trong lịch sử phát triển của Sake.

Sake trong thời cổ đại và sự phát triển qua các thời kỳ

Những phương pháp làm rượu Sake thời kỳ đầu tương đối đơn giản. Một số phương pháp cổ sử dụng gạo hoặc các loại ngũ cốc được xử lý theo cách thủ công để tạo điều kiện cho quá trình lên men.

Theo thời gian, người Nhật từng bước tích lũy kinh nghiệm và phát triển kỹ thuật làm rượu. Sự hiểu biết về men, enzyme và nấm koji đóng vai trò quan trọng trong quá trình này, giúp phương pháp sản xuất Sake ngày càng hoàn thiện.

Trong thời cổ đại, việc sản xuất Sake chủ yếu phục vụ hoàng gia, tầng lớp quý tộc và các đền thờ, chùa chiền. Rượu được xem là một thức uống có giá trị và gắn chặt với các nghi thức tôn giáo.

Chính vì vậy, Sake từ rất sớm đã không chỉ xuất hiện trên bàn ăn mà còn hiện diện trong nhiều nghi lễ, lễ hội và hoạt động tín ngưỡng của người Nhật.

Về sau, kỹ thuật sản xuất phát triển và Sake dần trở nên phổ biến hơn trong đời sống. Đến khoảng cuối thế kỷ XII, Sake bắt đầu được sử dụng rộng rãi hơn trong các tầng lớp bình dân.

Trải qua hàng nghìn năm phát triển, Sake ngày nay vừa là một thức uống truyền thống, vừa là một phần quan trọng trong văn hóa Nhật Bản.

Sake và vai trò trong đời sống tâm linh của người Nhật

Một điểm đặc biệt của Sake là mối liên hệ sâu sắc với Thần đạo (Shinto) – tín ngưỡng truyền thống của Nhật Bản.

Trong văn hóa Nhật, Sake thường được sử dụng như một lễ vật dâng lên các vị thần. Loại Sake dùng trong nghi lễ này thường được gọi là Omiki hoặc Miki, mang ý nghĩa là rượu dâng thần.

Sau khi được dâng lên thần linh, Sake có thể được chia cho những người tham dự cùng thưởng thức. Hành động này thể hiện sự kết nối giữa con người với thần linh, đồng thời mang ý nghĩa chia sẻ phước lành và niềm vui cộng đồng.

Sake vì thế xuất hiện trong nhiều dịp quan trọng như lễ hội Thần đạo, lễ cưới, lễ khai trương, các nghi lễ truyền thống và những sự kiện đánh dấu một khởi đầu mới.

Kagami Biraki – nghi lễ mở thùng Sake truyền thống

Một trong những nghi lễ nổi tiếng gắn liền với Sake là Kagami Biraki.

Trong nghi lễ này, nắp của những thùng Sake bằng gỗ được mở bằng một chiếc vồ gỗ. Sake sau đó được chia cho những người tham dự cùng thưởng thức.

Kagami Biraki thường xuất hiện trong những dịp mang ý nghĩa chúc mừng và khởi đầu như lễ khai trương, lễ kỷ niệm, lễ cưới, sự kiện doanh nghiệp, các lễ hội hoặc những dịp đánh dấu thành công và may mắn.

Nghi lễ không đơn thuần là một cách mở thùng rượu mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Trong tiếng Nhật, “kagami” có thể được hiểu là “tấm gương”, còn “biraki” mang nghĩa “mở ra”. Vì vậy, Kagami Biraki thường được gắn với ý nghĩa mở ra những điều tốt đẹp, khởi đầu thuận lợi và đón nhận may mắn.

Toso – Sake trong ngày đầu năm mới

Sake cũng xuất hiện trong những phong tục đón năm mới của người Nhật.

Vào dịp đầu năm, một số người Nhật thưởng thức Toso, một loại rượu truyền thống được tạo ra bằng cách ngâm hỗn hợp thảo dược gọi là Tososan trong Sake.

Toso được sử dụng trong dịp năm mới với ý nghĩa cầu mong sức khỏe, trường thọ và xua đuổi những điều không may.

Phong tục uống Toso có lịch sử lâu đời và là một trong những ví dụ cho thấy Sake không chỉ đơn thuần là thức uống mà còn gắn với những quan niệm, nghi lễ và phong tục truyền thống trong đời sống người Nhật.

Cách thưởng thức rượu Sake

Sake có thể được thưởng thức theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào loại rượu, thời tiết và sở thích của người uống.

Sake có thể uống lạnh, ở nhiệt độ phòng, ấm hoặc nóng. Trong những ngày mùa đông, Sake nóng thường được lựa chọn để tạo cảm giác ấm áp; trong khi nhiều dòng Sake cao cấp ngày nay thường được thưởng thức lạnh để giữ lại những tầng hương vị đặc trưng.

Theo cách truyền thống, Sake có thể được đựng trong nhiều loại vật dụng khác nhau.

Sakazuki là loại chén nhỏ, nông, thường xuất hiện trong những dịp mang tính trang trọng. Ochoko là loại chén nhỏ thường được sử dụng để uống Sake trong đời sống hàng ngày.

Ngoài ra còn có Masu – chiếc cốc bằng gỗ có hình dáng giống một chiếc hộp vuông. Ban đầu, Masu được sử dụng như một dụng cụ đo lường gạo và các loại hạt trước khi trở thành một vật dụng gắn liền với văn hóa thưởng thức Sake.

Ngày nay, Sake cũng thường được phục vụ trong ly thủy tinh, đặc biệt tại các nhà hàng và trong những không gian thưởng thức hiện đại.

Đối với Sake nóng, rượu thường được chuyển sang một bình chuyên dụng rồi làm ấm bằng cách ngâm bình trong nước nóng. Nhiệt độ phục vụ sẽ được điều chỉnh tùy theo từng loại Sake để phù hợp với đặc tính hương vị.

Sake – thức uống gắn liền với văn hóa Nhật Bản

Từ những phương pháp làm rượu sơ khai đến kỹ thuật sản xuất hiện đại, Sake đã trải qua một hành trình phát triển kéo dài hàng nghìn năm.

Ngày nay, Sake không chỉ được biết đến như một loại rượu truyền thống làm từ gạo của Nhật Bản. Sake còn hiện diện trong ẩm thực, lễ hội, nghi lễ Thần đạo, các sự kiện quan trọng và nhiều phong tục truyền thống.

Có lẽ chính sự giao thoa giữa kỹ thuật sản xuất, văn hóa ẩm thực và đời sống tinh thần đã tạo nên vị trí đặc biệt của Sake trong văn hóa Nhật Bản.

Và dù nguồn gốc chính xác của Sake vẫn còn nhiều điều chưa thể xác định rõ, hành trình phát triển của loại rượu này đã cho thấy một điều: Sake từ lâu đã vượt qua vai trò của một thức uống để trở thành một phần trong đời sống và bản sắc văn hóa Nhật Bản.

Hãy đến với chúng tôi tại 54 Vũ Phạm Hàm, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội. Khách hàng có nhu cầu liên hệ ngay Hotline 0969 847 685 / 0967 111 270 hoặc Đại lý/Nhà hàng liên hệ 0968 895 165 để được tư vấn tốt nhất.

CHAT NHANH VỚI TƯ VẤN VIÊN